Hindistan Yüksek Mahkemesi, D.K. Basu davasında bağlayıcı gözaltı kuralları koydu

18 Aralık 1997'de Hindistan Yüksek Mahkemesi, D.K. Basu - Batı Bengal Eyaleti davasında karar verdi. Dava, Batı Bengal Hukuki Yardım Hizmetleri'nin icra kurulu başkanı D.K. Basu'nun, polis gözaltındaki ölümler hakkında Başyargıç'a yazdığı mektupla başladı. Mahkeme mektubu bir kamu yararı davası, yani geniş toplumun yararı için açılan dava olarak ele aldı.

Yargıçlar, gözaltında işkence ve ölümün Anayasa'nın 21. maddesi kapsamındaki yaşam hakkını ve kişi özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmetti. Ardından polisin ve diğer kurumların birini tutuklarken ya da gözaltına alırken uyması gereken bir dizi şart sıraladı. Bunlar arasında tutuklayan görevlilerin net bir kimlik taşıması, tutuklamayı bir aile üyesi veya yerel biri tarafından tanıklık edilen bir tutanakla belgelemesi, bir yakına veya arkadaşa tutuklamayı bildirmesi ve gözaltındaki kişinin düzenli aralıklarla tıbbi muayeneden geçirilmesi vardı.

Mahkeme, kurallara uymamanın disiplin işlemlerine ve mahkemeye saygısızlık yargılamasına yol açabileceğini belirtti. Kurallar sonradan Ceza Muhakemesi Kanunu'ndaki değişikliklere yansıdı ve polisin yetkileri ile gözaltındaki kişilerin hakları tartışmalarında hâlâ temel başvuru noktası olmayı sürdürüyor.