Sąd Najwyższy Indii: 24 godziny na stawienie przed sędzią liczą się od zatrzymania

Czy policja może trzymać cię przez wiele godzin i dopiero potem powiedzieć, że zostałeś „aresztowany”? Sąd Najwyższy Indii właśnie orzekł, że nie. 24-godzinny zegar rusza w chwili, gdy ograniczono ci wolność.

Co się stało?

W czwartek skład sędziów Ujjala Bhuyana i A.S. Chandurkara orzekł, że służby nie mogą omijać konstytucyjnej ochrony przed długotrwałym przetrzymywaniem, opóźniając formalny zapis o aresztowaniu. Art. 22 ust. 2 Konstytucji stanowi, że aresztowanego trzeba doprowadzić do najbliższego magistratu (sędziego pierwszej instancji) w ciągu 24 godzin.

Sprawa dotyczyła czterech osób w Tripurze, zatrzymanych w sprawie narkotykowej na podstawie ustawy NDPS (indyjskiego prawa o środkach odurzających) za 11,03 kg tabletek yaba. Zatrzymano je 29 września 2025 r. o 14:00, ale jako aresztowane pokazano dopiero o 11:00 następnego dnia. Sąd uznał, że około 18 godzin bez nadzoru sądowego naruszyło art. 22 ust. 2, i nakazał natychmiastowe zwolnienie tych osób.

Dlaczego to ważne?

Kilka sądów wysokich, w tym w Orisie, Kerali i Madrasie, dopuszczało pomijanie czasu przed formalnym aresztowaniem. Sąd Najwyższy nazwał to „wysoce problematycznym i zupełnie nieuzasadnionym” i nie zgodził się z tymi wyrokami.

Sędzia Bhuyan stwierdził, że „nie istnieje coś takiego jak tymczasowe zakłócenie wolności”. Sąd uznał też, że nawet osobę zatrzymaną na potrzeby przeszukania i zajęcia mienia trzeba doprowadzić w ciągu 24 godzin. Ustawa szczególna, dodał, nie może być wykładnią Konstytucji.

Skład powiązał wyrok z przemocą wobec osób w areszcie, do której według sądu często dochodzi, gdy ludzi przetrzymuje się bez formalnego wykazania aresztowania. Jako przykład przywołał sprawę oślepienia w Bhagalpurze.

Co się teraz zmienia?

24 godziny liczą się od daty i godziny ograniczenia wolności, także wtedy, gdy funkcjonariusze po raz pierwszy zatrzymają daną osobę. Można odjąć tylko czas faktycznie potrzebny na dojazd do magistratu.

Magistraci muszą teraz zapisywać dokładną datę i godzinę, od której ograniczono wolność danej osoby, i sprawdzać, czy dotrzymano terminu. Jeśli nie, osobę trzeba zwolnić.

Co było wcześniej?

Art. 22 ust. 2 obowiązuje od wejścia w życie Konstytucji 26 stycznia 1950 r. W 1997 r. sprawa D.K. Basu przyniosła wiążące wytyczne Sądu Najwyższego dotyczące aresztowania i zatrzymania, mające zapobiegać nadużyciom wobec osób w areszcie.